काठमाडौं । विद्या, बुद्धि, कला र संगीतकी अधिष्ठात्री देवी सरस्वतीको विशेष आराधना गर्दै आज देशभर उल्लासका साथ श्रीपञ्चमी (वसन्त पञ्चमी) पर्व मनाइँदै छ । ऋतुहरूको राजा मानिने ‘वसन्त ऋतु’ को आगमनको सन्देश दिने आजको दिनलाई ज्ञान र सिर्जनाको उत्सवका रूपमा लिने गरिन्छ ।
आज बिहानैदेखि देशभरका सरस्वती मन्दिरहरूमा विद्यार्थी, शिक्षक, साहित्यकार तथा कलाकर्मीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । काठमाडौं उपत्यकाभित्रका ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेका शक्तिपीठहरूमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको लामो लाइन लागेको छ ।
विशेषगरी ललितपुरको लेलेस्थित सरस्वती कुण्ड, भक्तपुरको थिमीस्थित सरस्वतीखेल, काठमाडौंको विशालनगरस्थित नील सरस्वती, पशुपति आर्यघाटको सरस्वती मन्दिर, मैतिदेवी तथा स्वयम्भूस्थित सरस्वती स्थानमा पूजाअर्चना गर्नेहरूको घुइँचो देखिएको छ ।
वैदिक कालदेखि नै सरस्वतीलाई ज्ञानकी देवीका रूपमा पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ । आजको दिनलाई ‘श्रीपञ्चमी’ वा ‘सरस्वती जयन्ती’ का रूपमा मनाउँदै बालबालिकाहरूलाई अक्षराम्भ (पहिलो अक्षर लेख्न सिकाउने) गराउने प्रचलन छ । अभिभावकहरू आफ्ना नानीबाबुहरूलाई विद्यालय वा मन्दिरमा लगेर अक्षर चिनाउन व्यस्त देखिन्छन् । आजबाट सुरु गरिएको शिक्षा वा कुनै पनि कला साधना पूर्ण हुने जनविश्वास रहिआएको छ ।
त्यस्तै, आजको दिन बालबालिकाको नाक-कान छेडाउनका लागि पनि उत्तम मानिन्छ । विद्यालयहरूमा आज विशेष पूजा समारोह आयोजना गरिएका छन् भने संगीत र कला प्रशिक्षण केन्द्रहरूमा वाद्ययन्त्र, रङ र पुस्तकलाई सरस्वतीकै प्रतीक मानेर पूजा गर्ने परम्परा छ ।
श्रीपञ्चमीको अवसरमा राज्यका तर्फबाट गरिने विशेष परम्परा ‘वसन्त श्रवण’ आज हनुमानढोका दरबारमा हुँदैछ । दरबारस्थित नासलचोकमा आयोजना हुने विशेष समारोहमा राष्ट्रपतिले वसन्त श्रवण गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ । उक्त समारोहमा उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री लगायतका विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको सहभागिता रहने चलन छ ।
