काठमाडौं । आज सोमबारका दिन भगवान शिवजीको पुजा आराधना गर्नु उत्तम मानिन्छ । यस दिनमा शिवजीको पुजा-आराधना गरे शिवजी चाँडै नै खुसी हुन्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ ।

यस दिनमा शिव मन्दिर गई विशेषतः ‘अर्धनारीश्वर पुजा’ गर्ने अनि ‘ऊँ नमः शिवाय’ मन्त्र जप्नुपर्दछ । अझै सोमबारको दिन शिवजीको पुजा गर्नेबेला शिवपुराण पढ्दा शिवजी प्रसन्न भई मागेको वर दिने विश्वास गरिन्छ ।

कुमारी स्त्रीले राम्रो वर पाउनका लागि शिवजीको पुजा गर्ने गर्दछन् भने विवाहित स्त्रीले आफ्नो परिवारमा सुखशान्ती र पतिको लामो आयुको लागि शिवजीको पुजा गर्दछन् । यस दिन व्रत बस्दा एक-छाक मात्रा खानुपर्दछ भने खानामा नुन–तेल मिसाउन मनाही छ ।

शिव हिन्दू धर्मको प्रमुख देवताहरू मध्यको एक ईश्वर को रुप हो । वेदमा यिनको नाम रुद्र भनिएको छ। यीनी व्यक्तिको चेतनाको अन्तर्यामी छन् । यिनको अर्धाङ्गिनीको नाम पार्वती हो । यिनका दुईवटा पुत्रहरू छन्, जसमा एक स्कन्द र अर्का गणेश हुन् । हिन्दू मान्यता अनुसार ब्रह्माजी यो संसारका सृष्टिकर्ता हुन् भने भगवान विष्णु यो संसारको पालनकर्ता र शिव यो संसारका संहारकर्ता हुन् । शिवलाई जिव अथवा प्राण भनेर पनि चिनिन्छ । शिवले छोडेमा यो संसारमा देह अथवा शव मात्र रहन्छ ।

देहमा ब्रह्माको स्थान शिरमा छ, विष्णुको स्थान हृदय अथवा शरिरको मध्य भागमा छ र शिवको स्थान कमर भन्दा तलको भागमा छ । त्यसैले भगवान शिवलाई शिवलिंगको रूपमा पूजा गरिन्छ । शिव अधिकतर चित्रहरूमा योगीको रूपमा देखिन्छन् र उनको पूजा लिंगको रूपमा गरिन्छ। भगवान शिवलाई संहारको देवता भनिन्छ ।

भगवान शिव सौम्य आकृति एवं रौद्ररूप दुवैको लागि विख्यात छन् । अन्य देवहरू भन्दा शिवलाई भिन्न मानिएको छ। सृष्टिको उत्पात, स्थिति एवं संहारको अधिपति शिव हुन् । त्रिदेवहरूमा भगवान शिव संहारको देवता मानिन्छन् । शिव अनादि तथा सृष्टि प्रक्रियाको आदिस्रोत हुन् र यीनी काल महाकाल नै ज्योतिष शास्त्रका आधार हुन् ।

शिवको अर्थ यद्यपि कल्याणकारी मानिएको छ, तर उनले सधै लय एवं प्रलय दुवैलाई आफ्नो अधीन गरेका छन् । भगवान शिव देवताका पनि देवता भएकाले उनलाई महादेव भनिन्छ भने ईश्वरका पनि ईश्वर भएकोले उनलाई महेश्वर भनेर चिनिन्छ ।

नेपालमा पनि बताइन्छ कि सोमबार भगवान् शिवको पूजा पारिवारिक सुख–शान्ति र समृद्धिका लागि विशेष शुभ मानिन्छ। यो धार्मिक र ज्योतिषीय विश्वासले धेरै स्रोतहरूबाट पुष्टि पाइन्छ:

हरिभूमि (22 जुन २०२५) अनुसार सोमबार बेलपत्र, दूध, जल, घी आदि अर्पित गरेर शिवलिङ्गमा पूजा गर्नुले “घरमा सुख‑शान्ति मिल्छ” र पारिवारिक कलह घट्छ।

(डिसेम्बर २०२४) लेख अनुसार भोलेनाथमा श्रद्धा र विधिपूर्वक पूजा गर्दा “आर्थिक तंगी दूर हुन्छ, परिवारमा सुख–समृद्धि र मानसिक शान्ति स्थापना हुन्छ”।

रेडियो–ज्योतिष अनुसार सोमबार आरम्भमा शिवलिङ्गमा जल, दूध र बेलपत्र चढाएर पूजा गर्दा व्रत र भक्तिपूर्वक आचरणले मनोकामना पूरा हुने र पारिवारिक वातावरण सकारात्मक हुने विश्वास रहन्छ ।

हालैको धर्मसम्बन्धी समाचारहरूमा पनि यस्तै सन्दर्भ पाइन्छ:

सम्पूर्ण साइवन/सोमवार पूजा समाचार

 २ हप्ताअघि) ले संकेत गरे, सोमबार शिवअभिषेकले “आध्यात्मिक र मानसिक उन्नति”, बाधा र नकारात्मकताबाट मुक्ति दिलाउन मद्दत पुर्‍याउँछ ।

 (पछिल्लो महिना) अनुसार, पूजा गर्दा देखिने शुभ संकेतहरू (जस्तै दीपकको तेज, फूलको गिरावट) भगवान् शिवको प्रसन्नताको प्रमाण हुन् र यसले पारिवारिक सौभाग्य र शान्ति ल्याउन सक्छ ।

अन्य स्रोतहरूमा सोही दिन शिवलिङ्गको परिक्रमा गर्ने नियम—आधा परिक्रमा मात्र गर्ने—ले हिन्दू धर्ममा धार्मिक अनुशासन कायम गरिन्छ र प्रभु प्रसन्नताको सूचक मानिन्छ ।

संक्षेपमा:

सोमबार विशेष रूपमा भगवान् शिवको पूजा पारिवारिक सुख र आर्थिक समृद्धिका लागि अत्यन्त शुभ मानिन्छ।

जल, दूध, घी, बेलपत्र, धतूरा आदिका साथ विधिपूर्वक अभिषेक र भक्ति–पूजाले शुभ प्रभास पार्ने विश्वास छ।

पूजा गर्दा देखिने शुभ संकेतहरूले देवी–देवताको प्रसन्नतातर्फ संकेत गर्न सक्छन्, र यसले परिवारमा सकारात्मक ऊर्जा र मेलमिलाप ल्याउँछ।